home

ข้อมูลโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ
เอกสารเผยแพร่
แผนและสื่อการสอนสุขศึกษา
งานศึกษาวิจัย
กระดานสนทนา
โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพที่น่าสนใจ
ถาม-ตอบโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ

ชุดนิทรรศการ

ท่านคิดว่าส่วนใดมีประโยชน์

ข้อมูลโรงเรียนส่งเสริมฯ
เอกสารเผยแพร่
แผนและสื่อการสอนสุขศึกษา
โรงเรียนส่งเสริมฯ ที่น่าสนใจ



รู้จักโรงเรียนส่งเสริมสุขภาำพ | ก้าวสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ| เกณฑ์มาตรฐาน | คู่มือการดำเนินงาน | สาระน่ารู้  
 
 

ถาม – ตอบ ปัญหาที่พบบ่อยในการดำเนินงานโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ

          กรมอนามัย ได้รวบรวมคำถามที่มักพบเสมอในการจัดสัมมนาเรื่องโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ คำตอบต่อไปนี้ช่วยให้ผู้บริหาร และ ผู้ดำเนินงานมีความเข้าใจที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

ถาม

เมื่อโรงเรียนสมัครเข้าร่วมโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพแล้ว จากนั้นโรงเรียนจะต้องดำเนินการขั้นต่อไปอย่างไร

ตอบ

เมื่อผู้บริหารโรงเรียนเห็นความสำคัญกำหนดเป็นนโยบาย ชี้แจงให้บุคลากรในโรงเรียนรับทราบและสมัครเข้าร่วมโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ จากนั้นก็สามารถเริ่มดำเนินการได้ โดยแต่งตั้งคณะกรรมการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ ขึ้นเพื่อเป็นองค์กรหลักในการบริหารจัดการโครงการ ซึ่งอาจเป็นคณะกรรมการชุดใหม่ หรือคณะกรรมการสถานศึกษาชุดเดิมก็ได้ แต่เพิ่มเติมบุคลากรในส่วนที่ขาด ( คณะกรรมการชุดนี้ควรประกอบด้วยครู นักเรียน ผู้ปกครอง เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และผู้แทนองค์กรในชุมชน โดยมีสัดส่วนตามที่โครงการกำหนด ) จากนั้นคณะกรรมการต้องประชุมกัน เพื่อทราบสถานการณ์ ปัญหาสุขภาพของโรงเรียน / ชุมชน จัดลำดับความสำคัญ หาวิธีการแก้ไขปัญหา ลงมือดำเนินการ (ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ในเอกสารฉบับนี้)


ถาม

กระทรวงสาธารณสุขสนับสนุนงบประมาณให้โรงเรียนในการดำเนินงานโครงการโรงเรียนส่งเสริม -สุขภาพหรือไม่

ตอบ

กระทรวงสาธารณสุขไม่สามารถสนับสนุนงบประมาณให้โรงเรียนสำหรับดำเนินงานโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพได้ แต่สามารถสนับสนุนองค์ความรู้ สื่อ เอกสารสำหรับใช้ประกอบการดำเนินงาน มีสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ และสถานีอนามัยเป็นที่ปรึกษา ให้คำแนะนำ สำหรับโรงเรียนบางแห่งซึ่งคิดว่ายังขาดงบประมาณในการดำเนินงานนั้น เมื่อศึกษาถึงแนวคิด และหลักการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพแล้ว จะเห็นได้ว่าโครงการส่งเสริมสุขภาพหลายๆโครงการ ไม่จำเป็นต้องใช้เงิน เพียงแต่อาศัยความร่วมมือจากชุมชน ก็สามารถดำเนินการได้ บางโครงการอาจจำเป็นต้องใช้เงินบ้าง แต่ถ้าชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ก็สามารถหาแหล่งงบประมาณได้ไม่ยากนัก


ถาม

กระทรวงสาธารณสุขสนับสนุนงบประมาณให้โรงเรียนในการดำเนินงานโครงการโรงเรียนส่งเสริม -สุขภาพหรือไม่

ตอบ

กระทรวงสาธารณสุขไม่สามารถสนับสนุนงบประมาณให้โรงเรียนสำหรับดำเนินงานโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพได้ แต่สามารถสนับสนุนองค์ความรู้ สื่อ เอกสารสำหรับใช้ประกอบการดำเนินงาน มีสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ และสถานีอนามัยเป็นที่ปรึกษา ให้คำแนะนำ สำหรับโรงเรียนบางแห่งซึ่งคิดว่ายังขาดงบประมาณในการดำเนินงานนั้น เมื่อศึกษาถึงแนวคิด และหลักการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพแล้ว จะเห็นได้ว่าโครงการส่งเสริมสุขภาพหลายๆโครงการ ไม่จำเป็นต้องใช้เงิน เพียงแต่อาศัยความร่วมมือจากชุมชน ก็สามารถดำเนินการได้ บางโครงการอาจจำเป็นต้องใช้เงินบ้าง แต่ถ้าชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ก็สามารถหาแหล่งงบประมาณได้ไม่ยากนัก


คำถามเกี่ยวกับองค์ประกอบต่างๆ ของโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ  

องค์ประกอบที่ 1 นโยบายของโรงเรียน

ถาม

นโยบายส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียนในองค์ประกอบที่ 1 จะต้องมี 9 ประเด็นนี้ ใช่หรือไม่

ตอบ

นโยบายส่งเสริมสุขภาพของโรงเรียน ในองค์ประกอบที่ 1 นั้น โรงเรียนไม่จำเป็นต้องเรียงให้เหมือน 9 ข้อที่กำหนดตามตัวชี้วัด โรงเรียนจะมีนโยบายกี่ข้อก็ได้ แต่เมื่อตรวจสอบดูแล้วนโยบายของโรงเรียนดังกล่าวจะต้องครอบคลุมในเรื่องต่างๆครบทั้ง 9 ประเด็น

องค์ประกอบที่ 2 การบริหารจัดการในโรงเรียน

ถาม

ถาม ระบบการจัดทำแผนงานโครงการส่งเสริมสุขภาพควรทำอย่างไร

ตอบ

ต้องเริ่มจากการสำรวจปัญหา แล้วนำมาวิเคราะห์หาแนวทางแก้ไข โดยจัดทำเป็นแผนงาน โครงการและกิจกรรมด้านส่งเสริมสุขภาพ (ศึกษารายละเอียดในเอกสารฉบับนี้ ในส่วนของ องค์ประกอบที่ 2 “ การบริหารจัดการในโรงเรียน ” )


ถาม

องค์ประกอบที่ 2 ตัวชี้วัดที่ 4 มีผู้นำนักเรียนฝ่ายส่งเสริมอนามัย หรือผู้นำ ยสร . ส่วนกลางยังให้การสนับสนุนเอกสารอยู่หรือไม่

ตอบ

ส่วนกลางยังให้การสนับสนุนเอกสารอยู่ แต่คาดว่าจะลดการสนับสนุนลง ทั้งนี้เพราะเอกสารการอบรมดังกล่าวสามารถเก็บไว้ใช้ซ้ำได้ เช่น คู่มือสำหรับนักเรียนเป็นเอกสารที่แนะนำให้เก็บไว้ที่ห้องพยาบาล
ไม่ใช่
แจกให้นักเรียนผู้นำทุกคน เพื่อที่ผู้ นำ รุ่นต่อๆไปจะได้ใช้ คู่มือการอบรมในกรณีที่เป็นวิทยากรกลุ่มเดิมก็สามารถใช้เล่มเดิมได้ ไม่จำเป็นต้องแจกใหม่ทุกครั้งที่อบรม ยกเว้น วุฒิบัตรซึ่งเบิกได้ทุกปีเท่ากับจำนวนผู้อบรม

องค์ประกอบที่ 4 การจัดสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อสุขภาพ

ถาม

ในกรณีที่โรงเรียนมีบริเวณกว้างมาก เนื้อที่หลายร้อยไร่ ไม่สามารถทำรั้วได้ ถือว่าไม่ผ่านมาตรฐาน สุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนในเรื่องของรั้วหรือไม่

ตอบ

หากโรงเรียนมีบริเวณมาก ไม่สามารถมีรั้วได้รอบบริเวณให้ถือว่าผ่านเกณฑ์ได ้ถ้าโรงเรียนนั้นมีระบบการดูแลความปลอดภัยให้แก่นักเรียนที่อาจเกิดขึ้นจากสภาพแวดล้อมภายนอกได้


องค์ประกอบที่ 5 บริการอนามัยโรงเรียน
ถาม

ครูอนามัยมีการโยกย้ายงานทำให้ส่วนใหญ่ยังขาดความรู้ ความเข้าใจ และไม่สามารถปฏิบัติในเรื่องต่างๆ เช่นการวัดสายตา การตรวจการได้ยิน ฯลฯ มีวิธีการแก้ไขอย่างไร

ตอบ

ในกรณีที่ครูอนามัยยังขาดความรู้ ความเข้าใจ เรื่องที่เกี่ยวกับการบริการสุขภาพ สามารถขอคำแนะนำได้จากเจ้าหน้าที่สาธารณสุขประจำสถานีอนามัยที่รับผิดชอบโรงเรียน หรือที่อยู่ใกล้เคียง


ถาม

ตัวชี้วัดที่ 1 นักเรียนชั้น ป .5 ตรวจสุขภาพด้วยตนเอง โดยใช้แบบบันทึกการตรวจสุขภาพด้วยตนเอง ภาคเรียนละ 1 ครั้ง แต่นักเรียนส่วนใหญ่ไม่เข้าใจการลงบันทึก

ตอบ

ครูประจำชั้นและครูอนามัยควรอธิบายให้นักเรียนแต่ละชั้นเข้าใจวิธีการตรวจสุขภาพด้วยตนเอง และวิธีการลงบันทึกให้เข้าใจชัดเจนพร้อมกันทั้งชั้นก่อนแล้วจึงให้นักเรียนตรวจสุขภาพตนเอง


ถาม

การตรวจการได้ยินในนักเรียนด้วยเครื่องตรวจหูซึ่งมีปัญหาว่า ถ้าไม่มีเครื่องตรวจหู จะขอเปลี่ยนเป็นวิธีการทดสอบการได้ยินโดยวิธีง่าย ๆ คือ การถูนิ้วที่ข้างหู ได้หรือไม่

ตอบ

นักเรียนชั้น ป .1 ทุกคนควรได้รับการตรวจหูด้วยเครื่องตรวจหูชุมชนเพื่อเป็นการตรวจคัดกรองการได้ยิน โดยโรงเรียนประสานกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขเพื่อขอรับการตรวจ และเจ้าหน้าที่สาธารณสุขสามารถขอใช้เครื่องตรวจหูได้จากสาธารณสุขอำเภอหรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ยกเว้น กรณีที่สำนักงานสาธารณสุขอำเภอไม่มีเครื่องตรวจ ให้ใช้วิธีทดสอบการได้ยินอย่างง่ายแทนได้


ถาม

ตัวชี้วัดเรื่องการฉัดวัคซีน dT กระตุ้นนักเรียนชั้น ป .6 ทุกคน ถ้าฉีดไม่ครบทุกคนจะไม่ได้คะแนนใช่หรือไม่ ปัญหานักเรียนที่ผู้ปกครองไม่อนุญาตทำให้คะแนนข้อนี้ขาดไป

ตอบ

ครูควรแนะนำประโยชน์ของการฉีดวัคซีน ถ้าผู้ปกครองไม่อนุญาตให้ฉีดที่โรงเรียนก็ให้แนะนำให้ไปฉีดที่สถานีอนามัย หรือสถานบริการสาธารณสุขอื่น เช่น คลินิก โรงพยาบาล และสามารถนำผลมาบันทึกในแบบบันทึกสุขภาพ ( สศ .3 ) ได้ เพื่อให้ผลการประเมินองค์ประกอบนี้มีความสมบูรณ์และถูกต้องตามความเป็นจริง


องค์ประกอบที่ 6 สุขศึกษาในโรงเรียน

ถาม

ตัวชี้วัดระบุว่า นักเรียนต้องมีความรู้สุขบัญญัติ 10 ประการ ซึ่งปัจจุบันในหลักสูตรใหม่ไม่มีสอน จะส่งผลต่อการประเมินหรือไม่

ตอบ

ตามหลักสูตรใหม่ถึงแม้จะไม่ระบุเรื่องสุขบัญญัติ 10 ประการไว้ชัดเจน แต่ในการสอนวิชาสุขศึกษาและพลศึกษา ก็จะมีเนื้อหาสาระที่เกี่ยวข้องกับสุขบัญญัติ 10 ประการ ซึ่งเทียบเคียงกันได้กับสุขบัญญัติแห่งชาติ


องค์ประกอบที่ 7 โภชนาการและอาหารที่ปลอดภัย


ถาม

ตัวชี้วัดที่ 5 การให้นักเรียนรับประทานยาเม็ดเสริมธาตุเหล็ก 1 เม็ด หรือ 60 มิลลิกรัมต่อสัปดาห์ จำเป็นหรือไม่ ให้เฉพาะนักเรียนที่ตรวจพบว่าขาดธาตุเหล็กได้หรือไม่

ตอบ

มีความจำเป็น เนื่องจาก เด็กไทยประมาณ 30% เป็นโรคโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า มีการศึกษาพบว่า ถ้าให้นักเรียนทุกคนรับประทานยาเม็ดธาตุเหล็ก 1 เม็ด ต่อ สัปดาห์ จะสามารถป้องกันภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กได้ นอกจากนี้ยาเม็ดธาตุเหล็กราคาไม่แพงและไม่เป็นอันตรายต่อเด็ก


ถาม

โรงเรียนที่ไม่มีโรงอาหารเฉพาะ จะประเมินเรื่องสุขาภิบาลอาหารในเรื่อง มาตรฐานของโรงอาหารได้อย่างไร

ตอบ

แม้ไม่มีโรงอาหาร แต่โรงเรียนได้มีการจัดพื้นที่ที่ถูกสุขลักษณะสำหรับปรุง จำหน่ายอาหาร และที่สำหรับนักเรียนรับประทานอาหาร ก็ใช้แบบสำรวจสุขาภิบาลอาหารในโรงเรียนเพื่อให้คะแนนข้อที่ปฏิบัติได้


องค์ประกอบที่ 8 การออกกำลังกาย กีฬา และนันทนาการ

ถาม

องค์ประกอบที่ 8 ตัวชี้วัดในเรื่องของนักเรียนได้รับการทดสอบสมรรถภาพทางกาย ตามเกณฑ์มาตรฐานของกรมพลศึกษา ปีละ 1 ครั้ง ถ้าโรงเรียนมิได้ใช้เกณฑ์ของกรมพลศึกษาในการทดสอบสมรรถภาพทางกายของนักเรียน จะถือว่าผ่านเกณฑ์ข้อนี้ได้หรือไม่

ตอบ

โรงเรียนสามารถใช้เกณฑ์มาตรฐานอื่น ซึ่งเป็นที่ยอมรับในการทดสอบสมรรถภาพทางกายของนักเรียนได้ ทั้งนี้ให้อยู่ในดุลยพินิจของโรงเรียน


องค์ประกอบที่ 10 การส่งเสริมสุขภาพบุคลากรในโรงเรียน
ถาม

องค์ประกอบที่ 10 ตัวชี้วัดในเรื่องของการสูบบุหรี่และการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ในบริเวณโรงเรียน บางครั้งนักเรียนและบุคลากรในโรงเรียนไม่มีการสูบบุหรี่ หรือดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ แต่มีบุคลากรจากภายนอกทำ เช่น คนงาน ( ในกรณีที่โรงเรียนมีการก่อสร้าง หรือซ่อมแซมอาคาร ) หรือกรณีที่โรงเรียนให้บุคลากรภายนอกมาจัดงานเลี้ยงในโรงเรียน ฯลฯ โรงเรียนจะผ่านเกณฑ์มาตรฐานในข้อนี้หรือไม่

ตอบ

กรณีที่ผู้สูบบุหรี่และผู้ดื่มแอลกอฮอล์เป็นบุคคลอื่น ซึ่งมิใช่นักเรียนและบุคลากรของโรงเรียน อนุโลมให้ผ่านเกณฑ์มาตรฐานในข้อนี้ได้


ถาม

คำว่า บุคลากรในโรงเรียน หมายความรวมถึงนักเรียนด้วยหรือไม่

ตอบ

คำว่า “ บุคลากรในโรงเรียน ” มิได้หมายความถึง นักเรียน แต่หมายความเฉพาะ ครู อาจารย์ ผู้บริหารโรงเรียน นักการภารโรง ลูกจ้างชั่วคราว พ่อค้า แม่ค้า ที่ขายของในโรงเรียน


ถาม

ตัวชี้วัดเรื่องการสูบบุหรี่และดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอลในบริเวณโรงเรียน (ตัวชี้วัดที่ 3 และ 4) จะดำเนินการให้ได้ผลควรมีแนวทางการปฏิบัติอย่างไร

ตอบ

ข้อห้ามในเรื่องนี้เป็นการให้ความสำคัญกับการเป็นแบบอย่างเรื่องพฤติกรรมสุขภาพสำหรับนักเรียนนอกจากนี้ การสูบบุหรี่ในโรงเรียนยังเป็นข้อห้ามตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองสุขภาพผู้ไม่สูบบุหรี่ พ.ศ. 2535 ผู้บริหารจึงควรทำความเข้าใจกับครูและบุคลากรในโรงเรียน รวมทั้งผู้ที่เข้ามาในโรงเรียนด้วยวิธีการต่างๆ เช่นการประชุมชี้แจง การลงบันทึกผลการประชุมเวียนให้บุคลากรในโรงเรียนรับทราบ การติดป้ายประกาศ ฯลฯ เป็นต้น

 
 
© ลิขสิทธิ์ สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข